Jimín Mháire Thaidhg

létiheoireacht3

Ar mhaith leat aithne a chur ar Jimín Mháire Thaidhg – ‘seoid mhór litríocht Ghaeilge na n-óg’?

Tá feicthe againn cheana (Litríocht na nÓg) go bhfuil raidhse iontach leabhar ar fáil do pháistí i nGaeilge.

Ach ná déanaimis dearmad ar na clasaicí …

Would you like to get to know Jimín Mháire Thaidhg? We’ve already had a glimpse of the wide range of modern books for young Irish speakers, but let’s not forget the classics. ‘Jimín’ is one the gems of Irish language children’s books…

I bhfad sular (long before) tháinig ann do ‘nal Dána’ agus sular thosaigh ‘An Biliúnaí Beag’ ag spalpadh Gaeilge, bhí ‘Jimín’, buachaill spraíúil trí bliana déag d’aois ag tabhairt an dúshláin (testing/defying) do na daoine fásta mórthimpeall air.

Meastar gur saothar an-tábhachtach i stair na litríochta Gaeilge é ‘Jimín’ os rud é gurb é an chéad leabhar Gaeilge a scríobhadh ó pheirspictíocht an pháiste. Is é Jimín féin a insíonn a scéal, agus ba rud núálach amach is amach (very innovative) é sin i leabhar Gaeilge sa bhliain 1921.

Bhí d’ádh ar na glúnta de pháistí scoile (generations of school children were lucky) aithne ar ‘Jimín’ mar bhí sé ina théacs scoile ó na fichidí go dtí lár na haoise seo caite. Ó shin i leith, áfach, chuaigh an leabhar as úsáid agus as cló (out of print) de réir a chéile.

Mar sin, is deas linn a fhógairt go bhfuil leagan nua neamhghiorraithe (a new unabridged version) den leabhar ar fáil anois, faoin teideal ‘Jimín Mháire Thaidhg’. Dhá leagan atá curtha in eagar (edited) ag an Dr. Ríona Nic Congáil mar a tharlaíonn, ceann acu scríofa i nGaeilge chaighdeánach (standard Irish) agus ceann eile i gcanúint Mhuimhneach an údair, Pádraig Ó Siochfhradha.

Ba de bhunadh Bhaile an Ghóilín, trí mhíle siar ón Daingean Pádraig Ó Siochfhradha. Rugadh é sa bhliain 1883 agus ghlac sé páirt lárnach in Athbheochan na Gaeilge (the Irish language revival). Fiú murar chas tú ar ‘Jimín’ riamh, seans gur chuala tú faoin Seabhac (the Hawk), an t-ainm cleite (pen name) a d’úsáid Ó Siochfhradha. Más suim leat tuilleadh eolais a fháil faoi An Seabhac, seans gur mhaith leat dul chuig an suíomh www.ainm.ie, bunachar beathaisnéisí daoine mór le rá i saol na Gaeilge (an online database of biographies of people involved with the Irish language).

Capture

Tá eagarthóir ‘Jimín Mháire Thaidhg’ den tuairim go bhfuil ábhar spéise agus siamsaíochta sa scéal do léitheoirí fásta agus do léitheoirí óga araon (both). Ag labhairt le Pól Ó Muirí, iriseoir leis an Irish Times, dúirt sí an méid seo a leanas:

“Is é Jimín an chéad leabhar Gaeilge do pháistí a bhfuil an greann lárnach ann, ach tá an scéal géar, cáinteach freisin: ceistíonn Jimín údarás an duine fhásta sa saol príobháideach agus sa saol poiblí in Éirinn”.

“Ar nós leabhair chanónacha do pháistí i dteangacha eile, tá Jimín Mháire Thaidhg ag feidhmiú ar leibhéil éagsúla, agus sin cuid den chúis a bhfuil léitheoirí Gaeilge fós ag cur suim ann.”

Agus ar ndóigh is mór an chabhair é d’fhoghlaimeoirí Gaeilge ar spéis leo Gaeilge na Mumhan (interested in Munster Irish) an leagan Muimhneach agus an leagan caighdeánach a bheith ar fáil i dteannta a chéile.

book-2160539_960_720.png

 

Advertisements

1 Comment

  1. Ping: Dhá Acmhainn Déag don Nollaig – 12 Irish Language Resources for Christmas | #Líonra

Freagra

Líon amach do chuid faisnéise thíos nó cliceáil ar dheilbhín le logáil isteach:

Lógó WordPress.com

Is le do chuntas WordPress.com atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Peictiúr Twitter

Is le do chuntas Twitter atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Pictiúr Facebook

Is le do chuntas Facebook atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Pictiúr Google+

Is le do chuntas Google+ atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Ceangal le %s