Gaelainn Chorca Dhuibhne

Image result for corca dhuibhne

Arbh eol duit gur ‘Gaelainn’ a labhraíonn muintir Chorca Dhuibhne agus ní ‘Gaeilge’?! San iontráil seo cuirtear síos ar chanúint na Mumhan, agus ar an gcineál ‘Gaelainne’ a labhraítear i gCorca Dhuibhne go háirithe. Seans go gcloisfidh tú cuid de na leaganacha thíos agus tú ar an deireadh seachtaine do theaghlaigh sa Ghaeltacht, nó go mbeidh tú in ann iad a úsáid tú féin!

Did you know that in the Kerry Gaeltacht of Corca Dhuibhne they speak ‘an Ghaelainn’ and not ‘an Ghaeilge’?! In this post we outline some of the particular forms associated with Munster Irish. You might hear some of these while in Baile an Fhéirtéaraigh, or even use them yourself…

 Ar an gcéad dul síos, is é ‘Gaelainn’ ainm na teanga i gCorca Dhuibhne! Agus tá sí beagáinín difriúil ón nGaeilge a labhraítear i gceantair eile… Tabhair faoi deara na focail a bhfuil líne fúthu sa sliocht seo (take note of the underlined word in the following paragraph):

Nuair a bheidh tú féinig agus do chlann ar an deireadh seachtaine do theaghlaigh i mBaile an Fhéirtéaraigh, beidh do leanaí leat (agus ní ‘do pháistí’ nó ‘do ghasúir’). Má thagann do mháthair nó d’athair leat, seans go gcuirfidh tú in aithne í/é do mhuintir na háite (that you will introduce her or him to the locals) mar ‘máthair chríonna na leanaí’ nó ‘athair críonna na leanaí’ (in áit ‘seanmháthair’ nó ‘máthair mhór’). Deirtear ‘críonna’ i gCanúint na Mumhan in áit ‘sean’. Le cúnamh Dé, ní bheidh aon duine de na leanaí ‘breoite’ (‘tinn’) mar bheadh sé sin ‘go hainnis ar fad’!Image result for animation of children

Cúpla focal mar gheall ar na briathra … (and some background on verbs for those of you who might be interested!)

Nuair a chloiseann tú duine ag úsáid foirmeacha mar ‘bhíos’ (in áit ‘bhí mé’), ‘cheapas’ (in áit ‘cheap mé’), ‘chuas’, ‘thángas’, ‘dheineas’, ‘cheannaíos’, srl., seans maith gur de bhunadh (from) Chorca Dhuibhne an cainteoir. Tugtar An Fhoirm Tháite ar an bhfoirm seo den bhriathar (this is known as An Fhoirm Tháite – i.e. without the prepositions mé/tú/sí/sí srl.) Ní úsáidtear í mórán taobh amuigh de Chúige Mumhan. Uaireanta, cuireann daoine ‘do’ roimh an mbriathar san Aimsir Chaite freisin, m.sh. ‘do bhíos’, ‘do cheapas’, srl. Tá foirm ar leith den bhriathar ‘feic’ a úsáidtear i gCiarraí agus sin ‘chím’.  Listen out for these while you are in Baile an Fheirtéaraigh!

Image result for ballyferriter

Advertisements

Freagra

Líon amach do chuid faisnéise thíos nó cliceáil ar dheilbhín le logáil isteach:

Lógó WordPress.com

Is le do chuntas WordPress.com atá tú ag freagairt. Logáil Amach /  Athrú )

Pictiúr Google+

Is le do chuntas Google+ atá tú ag freagairt. Logáil Amach /  Athrú )

Peictiúr Twitter

Is le do chuntas Twitter atá tú ag freagairt. Logáil Amach /  Athrú )

Pictiúr Facebook

Is le do chuntas Facebook atá tú ag freagairt. Logáil Amach /  Athrú )

Ceangal le %s