Samplaí den Fhoghlaim Éifeachtach: Dea-Rúin na hAthbhliana

Karen Ní Chlochasaigh takes us through some effective learning strategies as documented by learners of Irish in Aonad na Gaeilge. These learners’ experience might provide you with some guidance/tips for your own next phase of learning Irish. New Years Resolutions (Dea-Rúin na hAthbhliana) anyone?! 

Samplaí den Fhoghlaim Éifeachtach: Dea-rúin na hAthbhliana

Bailíodh na samplaí seo a leanas de straitéisí foghlama ó fhoghlaimeoirí Aonad na Gaeilge a bhí sásta a gcuid modhanna éifeachtacha foghlama a roinnt maidir le foghlaim na Gaeilge. Is iomaí slí atá ann le teanga a fhoghlaim go héifeachtach ach b’fhéidir go mbeidh treoir agus smaointe ar fáil sna samplaí seo a bheidh úsaideach duit mar fhoghlaimeoir agus tú ag féachaint siar ar an téarma atá curtha díot agus ar an téarma atá romhat sa bhliain nua. Roghnaigh trí rún don athbhliain a oireann duit féin mar fhoghlaimeoir agus a cheapann tú a bheadh ina chabhair duit chun foghlaim níos éifeachtaí a dhéanamh.

1. Straitéis cruinnis:

Anailís de réir minicíochta a dhéanamh ar na botúin / earráidí cruinnis atá á ndéanamh agam bunaithe ar an aiseolas a fhaighim ó mo theagascóir. Mar shampla, má fhéachaim ar thasc amháin atá ceartaithe ag mo theagascóir agus má fheicim go bhfuil timpeall 20 botún ceartaithe aici, ach go mbaineann 11 acu le focail nach raibh litrithe i gceart agam, bíonn a fhios agam ansin go mb’fhéidir gur chóir dom díriú ar an litriú agus b’fhéidir iarraidh ar an teagascóir cabhrú liom plean a dhéanamh chun mo litriú a fheabhsú.

Ansin má bhíonn go leor earráidí agam i dtasc eile a bhaineann leis an aidiacht b’fhéidir go mbeidh a fhios agam ansin gur chóir dom dul siar ar na rialacha a bhaineann leis an aidiacht sa leabhar gramadaí, m.sh. conas a athraíonn an aidiacht i ndiaidh ainmfhocail san uimhir iolra.

2. Straitéis cruinnis:

Nuair a bhíonn alt á léamh agam, tugam aird ar phointí cruinnis san alt agus déanaim iarracht an riail ghramadaí a fháil amach bunaithe ar na samplaí san alt. M.sh.:

Abairt as alt: Ach fan go gcloise tú céard a tharla dom an tseachtain seo caite,

An méid a bhí le rá ag foghlaimeoir faoin ngramadach a thug sí faoin deara san abairt agus í á léamh: Bheadh mé ag, I’d be taking notes of an t ansin, an tseachtain instead of an seachtain, an tseachtain seo caite. Yeah so nuair atá mé ag léamh, bheadh mé ag cur ceisteanna faoi na rialacha gramadaí an t-am ar fad.

 

3.Straitéis foclóra:

Scríobhaim gach focal nua isteach i gcóipleabhar de réir téamaí / na haibítre / inscne / seachtaine / rudaí a bhfuil suim agam iontu agus déanaim iarracht nótaí / liostaí a scríobh as Gaeilge, cuir i gcás an liosta siopadóireachta.

Bíonn sé de nós agam chomh maith féachaint ar na rudaí atá timpeall orm agus cur síos a dhéanamh orthu i m’aigne. Nuair nach mbíonn focal ar eolas agam, téim ar líne chun é a aimsiú.

Leigh mé le déanaí go bhfuil sé fiúntach do thuismitheoirí nuair a bhíonn leanbh ag foghlaim conas caint a dhéanamh, cur síos a dhéanamh ar gach rud agus insint don leanbh cén míniú atá ar na gnáthrudaí timpeall an tí. Measaim go bhfuil an cleachtadh céanna fiúntach d’fhoghlaimeoir ar bith.

Cuirim ‘flashcards’ timpeall an tí mar lipéidí ar threalamh agus bainim anuas iad de réir mar atá siad á bhfoghlaim agam!Scríobhaim focail nua ar ghreamáin agus cuirim na greamáin ar mo ríomhaire!

 

4. Straitéis foclóra:

Déanaim iarracht comhthéacs a chur leis an bhfocal nua, mar shampla, an focal a chur in abairt nó comhthéacs a shamhlú leis an bhfocal, cuir i gcás, cár fhoghlaim mé an focal. Uaireanta, is fearr frásaí a fhoghlaim inar féidir liom úsáid a bhaint astu seachas focail ina n-aonar agus tugann siad tuiscint níos fearr dom ar an úsáid chruinn a bhaintear as an bhfocal chomh maith.

M.sh.:

Focal nua: anlann

Comhthéacs: Is maith an t-anlann an t-ocras (Nath cainte a ritheann liom ó mo laethanta scoile ach nár thuig mé go rómhaith ag an am)

Eolas cruinnis: Is focal firinscneach é alann, tá a fhios agam seo toisc go bhfuil t roimh an nguta, cosúil le an t-airgead, an t-alt, an t-ocras! Deirtear go bhfuil focail a chríochnaíonn ar –lann baininscneach don chuid is mó, caithfidh gur eisceacht é an focal anlann, mar is cinnte go ndeirtear ‘is maith an t-anlann an t-ocras’.

 

5. Straitéis foclóra:

Déanaim iarracht nasc a dhéanamh idir focail / nathanna nua agus focail atá ar eolas agam cheana féin. M.sh.:

Focal nua: Dallóga = blinds

Réamheolas: Muna bhfuil radharc ag duine deirtear go bhfuil an duine sinn dall. Dall = blind

Comhthéacs: Duine dall = a blind personDaoine dalla = blind peopleBhí sé dall ar iompar a mhic.

Focal gaolta: bodhar

Focal a chuireann sé sin i gcuimhne dom: Bodhrán

 

6. Straitéis litrithe:

Déanaim litriú a sheiceáil ar focal.ie agus ar potafocal.com as Gaeilge. Is é an rud is éasca le déanamh ná féachaint san fhoclóir Béarla-Gaeilge ach ní dhéanaim sin ar dtús. Bainim triail as an bhfocal a litriú i nGaeilge mé féin ar dtús.  Déanaim trí iarracht leis an litriú Gaeilge sula n-iompaím ar an leagan Béarla a chur isteach!

 

7. Straitéis léitheoireachta:

Tugaim buile faoi thuairim bunaithe ar an eolas atá agam cheana féin faoi ábhar an ailt atá á léamh agam sula mbreathnaím san fhoclóir chun aistriúchán a dhéanamh ar an alt go Béarla!

 

8. Straitéis úsáide:

Nuair a chasann focal nua orm, déanaim iarracht an focal sin a úsáid i gcomhrá nó in aiste. Má bhainim úsáid as an bhfocal, tá níos mó seans ann go gcuimhneoidh mé air arís. Chomh maith leis sin, tá athrá ar an bhfocal go nádúrtha sa chaint / scríbhneoireacht níos éifeachtaí ná an fhoghlaim de ghlanmheabhair.

 

9. Straitéis sóisialta:

Is í an Ghaeilge an teanga a úsaidim ar Facebook agus bím ag foghlaim agus ag úsáid focal nua gach lá ar an suíomh. Bím i dteagmháil le daoine eile le Gaeilge agus cuirim ceisteanna orthu faoin teanga a chabhraíonn liom mar seachas mo mhúinteoir Gaeilge níl éinne eile gur féidir liom ceisteanna a chur air / uirthi.

 

10. Úsáid straitéiseach as an bhfoclóir:

Bainim usáid as an bhfoclóir chun focail nua a chuardach – is brea liom slabhra focail a leanúint san fhoclóir chun teacht ar an bhfocal nó leagan cainte is fearr le haghaidh an aistriúcháin atá i gceist (Béarla go Gaeilge). Uaireanta spreagann focal Gaeilge suim ar leith ionam nuair aimsím an bhrí.

Is maith liom úsáid a bhaint as potafocal.com toisc go dtugann sé samplaí den fhocal in úsáid dom agus is minic gur leaganacha cainte dúchasacha a bhíonn i gceist. Chomh maith leis sin, aithníonn an foclóir nathanna cainte chomh maith le focail aonair.

 

Cad iad na straitéisí thuas a bhaineann tusa úsáid astu cheana féin agus na cinn a  bhainfidh tú úsáid astu mar dhea-rúin fhoghlama don Athbhliain?

Advertisements

Freagra

Líon amach do chuid faisnéise thíos nó cliceáil ar dheilbhín le logáil isteach:

Lógó WordPress.com

Is le do chuntas WordPress.com atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Peictiúr Twitter

Is le do chuntas Twitter atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Pictiúr Facebook

Is le do chuntas Facebook atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Pictiúr Google+

Is le do chuntas Google+ atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Ceangal le %s